Zembla na aardbeving, 6 februari 2014

Zembla[1] besteedde op 6 februari 2014 aandacht aan de aardbevingen naar aanleiding van een recente aardbeving in Loppersum. Zembla geeft een schets van initiatieven van politici en experts om meer helderheid te krijgen over het risico op aardbevingen als een gevolg van de aardgaswinning in Groningen.

 

Is er relatie aardgaswinning en aardbevingen?

Zembla gaat terug in de tijd en begint met het Drentse Statenlid Meent van der Sluis n.a.v. een beving op 2e kerstdag in 1986. Hij stelde dat dit kon duiden op een relatie met aardgaswinning. Zijn boodschap werd genegeerd. Voormalig woordvoerder Duut van de NAM zegt in de uitzending over Van der Sluis dat deze “nou niet bepaald een fan was van multinationals, laat staan die delfstoffen winnen”.

Zembla laat blijken dat de term aardbevingen lang niet door de NAM werd gebruikt. Eerst ging het over zettingen, daarna over trillingen, toen over aardschokken, voordat het woord aardbeving werd gebruikt. 

Zettingen

In 1990 komt een rapport van ir. Roest werkzaam bij TU Delft, die spreekt van mogelijkheden van “kleine zettingen” bij de winning van gas. Hij acht een aardschok van 2.7 op de schaal van Richter niet onmogelijk.  Volgens geoloog Van der Gaag die met een aantal vakgenoten in 1993 een Onafhankelijk Geologen Platform opricht, is er veel meer kennis over de risico’s van de aardbevingen dan NAM en TNO naar buiten brengen. Roest is nu werkzaam bij het Staatstoezicht op de Mijnen en kan geen medewerking aan de uitzending verlenen. Van der Gaag zegt dat de NAM in reactie op het Platform reageert met: “Daar heb je ze weer. Het kan geen kwaad, aardbevingen worden niet sterk. Wij hebben gegevens die jullie niet hebben en wij weten het veel beter”.

Trillingen

Voormalig burgemeester Pit van Loppersum zegt dat men in het gebied in de 90’er jaren al ongerust was maar nog zonder de angst van nu. Schade werd ondershands opgelost. Bestuurlijk kon men niets van de grond krijgen, de essentie van onze onrust werd niet herkend. In 1993 werd een multidisciplinair onderzoek verricht en volgens Zembla voor het eerst de relatie tussen gaswinning en aardbevingen erkend. In dit rapport werd een beving met een kracht van 3.3. mogelijk geacht. Maar “de kans dat een dergelijke beving optreedt is verwaarloosbaar klein”. Oud woordvoerder Duut: “We spraken niet over bevingen maar over trillingen”.

Aardschokken

In 1995 is er een eerste schaderegeling op aandringen van de lokale politiek. Er wordt een folder verspreid. Het verband tussen gaswinning en aardbevingen blijft uiterst vaag geformuleerd: “Af en toe doen zich in de noordelijke provincie kleine aardschokken voor. Die kunnen iets te maken hebben met de winning van aardgas. Maar wat precies? En wat kunt u doen als u denkt schade te hebben geleden door zo’n aardschok? Dat leest u in deze folder”

 In 1996 nemen de bevingen toe. Aanleiding voor ingenieur Houtenberg, oude medewerker van de NAM, om te concluderen “dat bij analyse van de metingen tot 2004 je alleen kunt concluderen dat het aantal en de zwaarte van bevingen zich ontwikkelen langs een heel sterk patroon.” Wat er nu gebeurt was volgens hem volkomen voorspelbaar. Hij verwijt de NAM dat zij aan de neveneffecten geen prioriteit gaf.

Omgekeerde bewijslast

Dan komt in de uitzending schade afhandeling ter sprake. Gerefereerd wordt aan de Mijnbouwwet uit 1810,  waarin Napoleon vastlegde dat schade aan bovengrond door de mijnbouwmaatschappij moet worden vergoed. Eind jaren ’90 van de 20e eeuw werd er gewerkt aan een nieuwe mijnbouwwet. Prof. Van Dunné, hoogleraar privaatrecht, vertelt dat hij sterk heeft gepleit voor handhaving van de bewijslast bij de veroorzaker. Bewoners hoeven dan niet te bewijzen dat schade aan hun  huis het gevolg is van de aardgaswinning. Maar ambtenaren van het ministerie vroegen vol verbazing, of dit betekent dat de NAM moet bewijzen dat zij schade niet heeft veroorzaakt. Daar was geen enkele steun voor. Sinds 2003 moeten bewoners daarom zelf bewijzen dat schade veroorzaakt wordt door bevingen.

 In 2003 zijn er drie bevingen die sterker dan ook worden gevoeld. De nieuwe burgemeester van Loppersum neemt contact met de NAM maar krijgt geen gehoor.  Bewoners die getroffen worden vertellen dat zij deskundig moeten zijn om aan te tonen dat de NAM verantwoordelijk is voor opgelopen schade aan hun huis. De oud woordvoerder van de NAM zegt dat er veel meldingen binnenkwamen van schade die volgens de NAM niet recent kon zijn. Een bewoner vertelt dat hem een schikking wordt voorgelegd van 20% van de schade aan zijn huis omdat zijn huis door trillingen 20% minder lang meegaat.

 In 2006 start nieuw onderzoek naar de relatie gaswinning en aardbevingen. Het duurt 5 jaar voordat het is afgerond en het staat volgens Zembla vol met aanbevelingen voor nader onderzoek. Minister Kamp zegt in 2013 op bezoek dat uit een vergelijkend onderzoek naar de waarde van de huizen vanaf 1986 niet blijkt dat er significante verschillen zijn tussen Groningen en de rest van Nederland.